Obszar dzisiejszego Sosnowca położony był niegdyś na pograniczu Korony Polskiej i księstwa siewierskiego, które należało początkowo do książąt śląskich. W 1443 roku nabył je Zbigniew Oleśnicki, a później, aż do 1790 roku było w posiadaniu biskupówk krakowskich. W tym właśnie roku księstwo siewierskie włączono do Korony Polskiej, by 5 lat później w wyniku trzeciego rozbioru Polski było we władaniu królów pruskich.
W 1807 roku weszło w skład Księstwa warszawskiego, a od 1815 roku było częścią terytorium Królestwa Polskiego przyznanego mocą decyzji kongresu wiedeńskiego carom rosyjskim.
Terytorium dzisiejszego miasta rozdzielone było na dwa majątki: gzichowski i sielecki. Do dóbr gzichowskich należały folwarki: Gzichów, Małobądz, Pogoń, Ostra Górka, Pole i Sosnowiec. W skład dóbr sieleckich wchodziły: Sielec, Modrzejów, Dębowa Góra, Radocha, Kuźnica, Środula oraz część gruntów położonych w obecnym centrum miasta. Właścicielami gruntów wchodzących w skład dóbr gzichowskich do XVII wieku była rodzina Mieroszewskich, którzy byli również właścicielami Zagórza i osady rybackiej Niwka. W XIX wieku w wyniku dziedziczenia ziemie te stały się własnością rodziny Siemieńskich.
Dobra sieleckie, pierwszy raz wymienione w XIV wieku, były początkowo wioskami dziedzicznymi niejakiego Abrahama z Goszyc. W następnych wiekach ziemie te zmieniały właścicieli wiele razy, co może świadczyć, że majątek ten nie przynosił w tym okresie wielu zysków, a kolejni nabywcy starali się go szybko pozbyć (mieszkańcy tych terenów trudnili się głównie rolnictwem, a przemysł ograniczał się do młynów, gorzelni cegielni i wapienników).
W 1806 roku powstawały pierwsze kopalnie, a w 1922 roku zbudowano 4 huty. Główną przyczyną wolnej rozbudowy przemysłu na tych terenach był brak dogodnych środków transportu. Kosztowny, a mało wydajny transport konny zmusił mieszkańców do szukania nowych rozwiązań. Z chwilą budowy odgałęzienia kolei Warszawsko - Wiedeńskiej w 1859 roku, Sosnowiec wraz z najbliższymi okolicami stał się miejscem żywiołowego przemysłu.
W latach 1878-1881, głównie za sprawą wojny celnej rosyjsko-niemieckiej (1877r.), zbudowano wiele zakładów przemysłowych wśród których dominowały: zakłady górnicze, hutnicze oraz włókiennicze, a także fabryki branży chemicznej, szklarskiej oraz papierniczej.
Dogodne warunki ekonomiczne sprawiły, iż w Sosnowcu zaczęło przybywać budynków mieszkalnych, domów handlowych, hoteli oraz instytucji obsługi kapitałowej. Brak rozwiniętej administracji sprawił, iż większość z nich powstawała nielegalnie. W tym samym czasie budowano świątynie wyznaniowe. W 1895 roku utworzono w Sosnowcu zespół cmentarzy czterech wyznań w rejonie dzisiejszej ulicy Grota Roweckiego i al. Mireckiego.
Niemało problemów dostarczyło badaczom ustalenie prawidłowej nazwy miasta. Powołując się na najstarszą nazwę wsi włościańskiej z 1867 roku, która była identyczna z obecną nazwą miasta, należy nadmienić, że w różnych okresach czasu funkcjonowały nazwy: Sosnowitz (niemiecka analogia Kattowitz, Myslovitz), Sosnowice Warszawskie (pierwotna nazwa widniejąca na peronach dworca kolejowego) oraz Sosnowice (nazwa z dokumentu przyznającego prawa miejskie). Niewątpliwie miasto swoją nazwę zawdzięcza rosnącym tu kiedyś lasom sosnowym.
W 1902 roku Sosnowiec uzyskał prawa miejskie. Herb miasta został opracowany przez architekta miejskiego Stefana Wyszewskiego (Byszewskiego) i w niezmienionej formie funkcjonuje od 13 września 1904 roku.
W pierwszych swoich granicach miasto zajmowało powierzchnię 16 km kw. i liczyło ponad 50 tysięcy mieszkańców. Podczas okupacji niemieckiej w 1915 roku do Sosnowca włączono pobliskie: Środulę z Konstantynowem, Milowice, Dębową Górę, Modrzejów i część Zagórza. Tym samym powierzchnia miasta zwiększyła się do 31 km kw. W 1953 roku po przyłączeniu Niwki, Dańdówki i Bobrka- powierzchnia miasta wzrosła do 42 km kw., a w 1975 roku przyłączone zostały pobliskie miasta powstałe w jego obrzeżu: Kazimierz Górniczy wraz z Porąbką, Klimontów oraz Zagórze i Maczki. W takim kształcie Sosnowiec zajmuje dziś powierzchnię 92 km kw.
Już w 1907 roku liczba mieszkańców osiągnęła liczbę 70 tysięcy, by w roku 1914 przekroczyć 100 tysięcy.
Wielkomiejskiego charakteru nadało miastu ukończenie w 1929 roku linii tramwajowej łączącej Sosnowiec z Będzinem i Dąbrową Górniczą, co w znacznym stopniu poprawiło stan komunikacji. W latach 1914-1926 wykonano ogółem ponad 20km nowych dróg i ulic, a gruntowej naprawy doczekały się główne arterie komunikacyjne łączące poszczególne dzielnice z centrum miasta. W latach 1926-1927 skanalizowano całe śródmieście oraz znaczną część głównych arterii.
W 1929 roku przemysł sosnowiecki osiągnął najwyższy poziom, natomiast lata trzydzieste przyniosły spadek spowodowany światowym kryzysem gospodarczym. Druga wojna zaznaczyła się w historii znacznym sadkiem ludności (w 1945 roku Sosnowiec liczył około 86 tysięcy mieszkańców).Liczba sosnowiczan zaczęła szybko wzrastać wraz z napływem ludności do zakładów przemysłowych. Wzrost liczby mieszkańców wymusił na władzach miejskich stworzenie nowego programu rozwoju miasta. W latach 50-tych rozpoczęto budowę osiedli mieszkaniowych, które stworzyły nowy urbanistyczno-architektoniczny krajobraz miasta.
Sosnowiec stał się znany dzięki specyficznemu położeniu w rejonie tzw. Trójkąta Trzech Cesarzy, złożom węgla oraz kolei Warszawsko- Wiedeńskiej.
Tekst powstał na podstawie książki: "Sosnowiec- przewodnik po mieście" Stanisław Czekalski, Sosnowiec 2000
Anna Wyżykowska